Το παρκινσονικό σύνδρομο περιγράφει ένα σύνολο κινητικών εκδηλώσεων με κυριότερη τη βραδυκινησία, δηλαδή την προοδευτική επιβράδυνση και τη μείωση του εύρους της κίνησης. Μπορεί επίσης να υπάρχουν μυϊκή δυσκαμψία, τρόμος ηρεμίας και διαταραχές στάσης ή ισορροπίας. Η νόσος Πάρκινσον είναι η συχνότερη αιτία, όμως δεν είναι η μοναδική. Υπάρχουν άτυπα παρκινσονικά σύνδρομα και δευτεροπαθείς μορφές, γι’ αυτό η ακριβής διάγνωση ανήκει στον νευρολόγο.
Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη και συνήθως συνδυάζει ιατρική παρακολούθηση, φαρμακευτική αγωγή και παρεμβάσεις αποκατάστασης. Η Φυσικοθεραπεία δεν θεραπεύει τη νευρολογική αιτία και δεν αντικαθιστά τα φάρμακα. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει το άτομο να κινείται με μεγαλύτερη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, να διατηρεί τη φυσική του κατάσταση και να οργανώνει στρατηγικές για τις δυσκολίες της καθημερινότητας.
Τι είναι το παρκινσονικό σύνδρομο
Ο όρος «παρκινσονισμός» χρησιμοποιείται όταν η κλινική εικόνα περιλαμβάνει βραδυκινησία μαζί με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά, όπως δυσκαμψία, τρόμο ή αστάθεια. Στη νόσο Πάρκινσον τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν ασύμμετρα και εξελίσσονται σταδιακά. Σε άλλες μορφές μπορεί να υπάρχουν διαφορετική πορεία, μικρότερη ανταπόκριση στη φαρμακευτική αγωγή ή πρόσθετα νευρολογικά σημεία.
Συμπτώματα που επηρεάζουν την κίνηση
Η βραδυκινησία μπορεί να κάνει πιο αργό το ξεκίνημα μιας κίνησης και να μειώσει το μέγεθος των βημάτων ή την αιώρηση των χεριών. Η δυσκαμψία μπορεί να περιορίσει την περιστροφή του κορμού και να δυσκολέψει το γύρισμα στο κρεβάτι, το ντύσιμο ή την έγερση από την καρέκλα. Ο τρόμος ηρεμίας είναι συχνός, αλλά δεν εμφανίζεται σε όλους.
Με την εξέλιξη μπορεί να παρουσιαστούν σκυφτή στάση, μικρά συρόμενα βήματα, δυσκολία στις στροφές και «πάγωμα» της βάδισης, δηλαδή παροδική αδυναμία να ξεκινήσει ή να συνεχιστεί το βήμα. Το πάγωμα εμφανίζεται συχνότερα σε στενά περάσματα, κατά την αλλαγή κατεύθυνσης ή όταν το άτομο βιάζεται. Η μειωμένη ισορροπία αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης.
Υπάρχουν επίσης μη κινητικά συμπτώματα, όπως κόπωση, διαταραχές ύπνου, δυσκοιλιότητα, μεταβολές διάθεσης, δυσκολίες συγκέντρωσης ή πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την έγερση. Αυτά επηρεάζουν την αντοχή και την ασφάλεια στην άσκηση και πρέπει να αναφέρονται στην θεραπευτική ομάδα. Προβλήματα ομιλίας ή κατάποσης χρειάζονται αξιολόγηση από τον κατάλληλο εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Ο νευρολόγος αξιολογεί το ιστορικό, την έναρξη και εξέλιξη των συμπτωμάτων, τη νευρολογική εξέταση και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Απεικονιστικές ή άλλες εξετάσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να αποκλειστούν εναλλακτικές αιτίες.
Αιφνίδια εμφάνιση αδυναμίας, ασυμμετρίας προσώπου, δυσκολίας ομιλίας, έντονης ζάλης ή νέας διαταραχής βάδισης δεν θεωρείται τυπική σταδιακή έναρξη της νόσου Πάρκινσον και απαιτεί επείγουσα ιατρική εκτίμηση. Επίσης, οι επαναλαμβανόμενες πτώσεις, οι λιποθυμίες ή η απότομη επιδείνωση χρειάζονται επικοινωνία με τον γιατρό.
Η αξιολόγηση στη Φυσικοθεραπεία
Η Φυσικοθεραπεία ξεκινά με λειτουργική αξιολόγηση. Εξετάζονται η βάδιση, η ταχύτητα και το μήκος βήματος, οι στροφές, η ισορροπία, η στάση, η δύναμη, η αντοχή και οι μεταφορές, όπως η έγερση από καρέκλα ή το γύρισμα στο κρεβάτι. Καταγράφονται οι πτώσεις, οι στιγμές παγώματος και οι δραστηριότητες που έχουν περιοριστεί.
Πώς βοηθά η Φυσικοθεραπεία
Το θεραπευτικό πρόγραμμα στοχεύει στις δυσκολίες που εντοπίστηκαν και στους προσωπικούς στόχους. Ένα εξατομικευμένο πλάνο αποκατάστασης μπορεί να περιλαμβάνει:
1. Φυσικά μέσα (biofeedback)
2. Κινησιοθεραπεία (διατάσεις, ασκήσεις ενδυνάμωσης, ασκήσεις με έμφαση στην ιδιοδεκτικότητα και στην κιναισθησία)
3. Εκπαίδευση του ασθενή και ενημέρωση για την παθολογία του καθώς και για τις δραστηριότητες που μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα ή να τον επιβαρύνουν περισσότερο
4. Θεραπευτική άσκηση (λειτουργική επανεκπαίδευση, ασκήσεις νευρομυϊκού συντονισμού).
5. Συμβουλές για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την πρόληψη ενδεχόμενης επιδείνωσης.
Η πρόληψη πτώσεων περιλαμβάνει έλεγχο του χώρου, καλό φωτισμό, απομάκρυνση χαλιών ή εμποδίων και ασφαλή διαδρομή προς την τουαλέτα. Αν υπάρχει ορθοστατική υπόταση, ζάλη ή υπνηλία από φάρμακα, η θεραπευτική ομάδα πρέπει να ενημερώνεται. Η ασφάλεια προηγείται της έντασης της άσκησης.
Συχνές ερωτήσεις για το παρκινσονικό σύνδρομο
Μπορεί η άσκηση να αντικαταστήσει τη φαρμακευτική αγωγή;
Όχι. Η άσκηση και η Φυσικοθεραπεία αποτελούν μέρος της συνολικής αντιμετώπισης, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση, την παρακολούθηση ή τα φάρμακα που έχει ορίσει ο νευρολόγος.
Είναι ασφαλής η άσκηση όταν υπάρχει κίνδυνος πτώσης;
Μπορεί να είναι ασφαλής όταν το πρόγραμμα προσαρμόζεται στις ικανότητες του ατόμου και παρέχονται η κατάλληλη επίβλεψη, στήριξη ή εξοπλισμός. Η αποφυγή κάθε δραστηριότητας μπορεί να επιδεινώσει την αποδυνάμωση, όμως η άσκηση χωρίς αξιολόγηση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.
Τι γίνεται όταν εμφανίζεται πάγωμα της βάδισης;
Το άτομο δεν πρέπει να πιέζεται να προχωρήσει βιαστικά. Σταματά, σταθεροποιεί τη στάση του και εφαρμόζει τη στρατηγική που έχει εξασκήσει, όπως ρυθμική μέτρηση, μεταφορά βάρους ή βήμα προς έναν οπτικό στόχο. Οι στρατηγικές δοκιμάζονται πρώτα σε ασφαλές περιβάλλον.
Το παρκινσονικό σύνδρομο επηρεάζει κάθε άνθρωπο με διαφορετικό τρόπο. Η έγκαιρη νευρολογική διάγνωση καθορίζει την ιατρική αντιμετώπιση, ενώ η εξειδικευμένη Φυσικοθεραπεία μπορεί να υποστηρίξει τη βάδιση, την ισορροπία, τη φυσική κατάσταση και την αυτονομία. Με τακτική επανεκτίμηση και πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις πραγματικές ανάγκες, η κίνηση μπορεί να παραμείνει ουσιαστικό μέρος της καθημερινότητας. Επικοινωνήστε με το Πρότυπο Κέντρο Φυσικοθεραπείας Δημ. Κριτσιώτηγια εξατομικευμένη λειτουργική αξιολόγηση.
